Ông Cao Thanh Hùng bên cây bằng lăng cổ thụ đang ra hoa. Ảnh: TRỌNG TÍN
Đến xã Chợ Vàm, hầu như ai cũng biết đến 3 cây bằng lăng cổ thụ phía sau miếu Bằng Lăng. Theo Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, đây là 3 cây bằng lăng nước cổ thụ có tên khoa học là Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. Cả 3 cây đều rất quý hiếm, trong đó có 1 cây tuổi đời trên 215 năm, 2 cây còn lại trên 305 năm tuổi. Chiều cao trung bình mỗi cây hơn 8m, chu vi thân khoảng 4m (đo ở độ cao 1,3m so với mặt đất), khoảng cách giữa các cây là 9m, tán cây rộng khoảng 6m. Đặc biệt, tán của mỗi cây phát triển riêng biệt, không chồng lấn lên nhau.
Ông Cao Thanh Hùng (sinh năm 1961) – Phó Ban Quý tế Miếu Bằng Lăng cho biết, theo lời kể của các bậc cao niên, khi miếu thờ Thiên Y Tiên Nương được dời về vị trí hiện nay vào năm 1859 thì 3 cây bằng lăng cổ thụ đã cao lớn, sừng sững. Không ai rõ cây do tự nhiên mọc lên hay được con người trồng từ trước, nhưng trải qua hàng trăm năm vẫn xanh tốt và nở hoa rực rỡ mỗi độ vào mùa. Ông Hùng chia sẻ: “3 cây bằng lăng cổ thụ đã có từ rất lâu đời, năm nào cũng ra hoa đều đặn đúng mùa. Người dân trong xóm chỉ ngồi hóng mát dưới tán cây, không ai dám trèo lên cây. Mấy đứa nhỏ trong xóm bữa nào đi học về cũng tưới nước, nhổ cỏ quanh gốc… việc chăm sóc cây cứ truyền từ đời này qua đời khác”.
Đứng từ xa đã nhìn thấy tán cây rộng lớn che mát cả một khoảng sân. Từ thân chính, nhiều cành lớn vươn dài, to đến mức một người vòng tay ôm không xuể, tạo hình như những con rồng uốn lượn. Tán cây rộng, đủ sức che mát cho hàng trăm người cùng lúc. Trên những cành cao còn là nơi trú ngụ của nhiều loài chim.
Điều đặc biệt, 3 cây bằng lăng cổ thụ có màu hoa khác nhau, lần lượt là tím nhạt, tím đậm và hồng. “2 cây bằng lăng hoa tím đã cho giống, cây con mọc khắp khuôn viên miếu Bằng Lăng. Riêng cây bằng lăng hoa màu hồng phát triển xanh tốt, ra hoa đều đặn nhưng đến nay vẫn chưa có cây con kế thừa giống”, ông Hùng cho biết.
Trải qua hàng trăm năm cùng những khắc nghiệt của thời gian, 3 cây bằng lăng cổ thụ vẫn sở hữu sức sống mãnh liệt và sừng sững trường tồn. Gốc cây lớn, hình thành những hốc rỗng bên trong mà người trưởng thành có thể dễ dàng chui vào.
Theo các bậc cao niên, khu vực nơi 3 cây bằng lăng sinh trưởng từng là nơi cán bộ cách mạng lẩn tránh và cất giấu tài liệu trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Vì vậy, cụm 3 cây bằng lăng cổ thụ không chỉ có ý nghĩa về văn hóa, tâm linh mà còn mang giá trị lịch sử quý báu đối với địa phương. Người dân Chợ Vàm luôn trân quý, gìn giữ và chăm sóc những Cây Di sản này. Không ai chặt phá và cũng không tùy tiện hái hoa hay bẻ cành. Mỗi gốc cây đều được xây hàng rào kiên cố để bảo vệ.
Ông Nguyễn Văn Lộ (73 tuổi), ngụ ấp Phú Hiệp cho biết, dưới tán cây bằng lăng cổ thụ rất mát nên buổi trưa người lớn thường đến ngồi chơi và các cháu nhỏ học bài. Mọi người luôn ý thức giữ gìn và bảo vệ 3 cây bằng lăng cổ thụ. “Những câu chuyện kể truyền miệng qua nhiều thế hệ trước về cội nguồn, lịch sử và quá trình phát triển của 3 cây bằng lăng cổ thụ giúp các thế hệ tiếp nối hiểu thêm về lịch sử, thêm yêu quê hương mình. Người dân địa phương dù già hay trẻ đều xem 3 cây bằng lăng cổ thụ là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa, tâm linh”, ông Lộ nói.
Năm 2018, Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã tổ chức lễ công nhận và gắn biển Cây Di sản Việt Nam (Viet Nam Heritage Tree) cho 3 cây bằng lăng nước trong khuôn viên miếu Bằng Lăng, đồng thời triển khai các giải pháp bảo vệ lâu dài. Việc 3 cây bằng lăng được vinh danh là Cây Di sản Việt Nam một lần nữa khẳng định sự quan tâm của chính quyền và cộng đồng địa phương đối với công tác bảo vệ môi trường, gìn giữ đa dạng sinh học và hệ sinh thái tự nhiên. Đây cũng là sự tri ân đối với những giá trị mà các thế hệ tiền nhân đã để lại.
Nguồn: https://baoangiang.com.vn/3-chung-nhan-lich-su-o-cho-vam-a489530.html
